Dopamine is de motivatie tijdens verandering

Je mensen 'meenemen in de verandering'... wie mij kent weet dat ik dit zinnetje zoveel mogelijk vermijd. (zie deze blog voor de reden daarachter). Toch is het als veranderaar wel handig als je mensen gemotiveerd krijgt voor je verandering. Daar heb ik dan ook helemaal niks op tegen.

De manier om dat te doen is om het beloningssysteem van ons brein te gebruiken. Dat zorgt namelijk voor motivatie en brengt mensen dus in beweging. Omdat ik graag mijn kennis breed deel, ga ik de komende 4 nieuwsbrieven wijden aan 5 neurotransmitters die betrokken zijn bij motivatie tijdens veranderprocessen. Te beginnen met deze nieuwsbrief over Dopamine.

Dopamine is een redelijk bekende neurotransmitter, die deels een slechte reputatie heeft door zijn verslavende karakter. Het is de boosdoener die ervoor zorgt dat we blijven doom-scrollen, blij worden van likes en gelijk willen reageren op elk pingeltje van onze telefoon. Het wordt ook wel het ‘gelukshormoon’ genoemd, maar dat is niet helemaal terecht. Eigenlijk is ‘verwachtingshormoon’ een betere benaming (maar bekt misschien minder lekker). Het komt vrij wanneer wij beloning verwachten of vooruitgang zien. Wanneer dat gebeurt krijgen we een goed gevoel dat we vaker na willen streven en dus zetten we door, of herhalen het gedrag.

Het is een dus een fantastische neurotransmitter om te activeren tijdens je verandertraject. Het zorgt er namelijk voor dat mensen geactiveerd worden, dat ze in beweging komen. Mensen worden nieuwsgierig naar de verandering, voelen energie bij het proces en ervaren trots en verbinding bij de resultaten. Het zorgt dus voor anticipatie, voortgang en beloning. Op meerdere vlakken motiverend dus.

Wil je Dopamine bij je medewerkers opwekken, dan doe je dat op vier manieren:

1. Schep de verwachting van succes

Zorg dat je een duidelijk doel hebt van je verandering. Wanneer een medewerker niet weet wat hij kan verwachten, weet hij ook niet of er een mogelijkheid is tot succes of beloning.

2. Maak voortgang zichtbaar

Maak de voortgang van je verandering inzichtelijk en vier regelmatig tussentijdse successen. Zorg dat je mensen ook positieve feedback geeft over hun eigen voortgang en de stappen die ze al gezet hebben. Zo leg je de focus op het dichter bij het doel komen.

3. Stimuleer experimenteren en reflectie

Mogen experimenteren, fouten maken en daarvan leren zorgt voor Dopamine en dus nieuwsgierigheid. Daarbij is het zelf mogen doen en ervaren heel belangrijk. En sla de stap om te reflecteren niet over, we zijn geen Willy Wortels die eindeloos mogen blijven aanrommelen. Uiteindelijk wil je dat het experimenteren ervoor zorgt dat we dichter bij ons doel komen (en dat we dat weer inzichtelijk maken en dus nog meer Dopamine opwekken).

4. Sociale bevestiging

Uiteindelijk willen we er ook graag bij horen en weten dat we het goed doen. Dat is de reden dat Dopamine vrijkomt bij likes en appjes. Dit effect kun je tijdens verandertrajecten bijvoorbeeld inzetten door successen met elkaar te delen en de focus te leggen op teamprestaties. Zo creëer je het gevoel van erbij horen, maar maak je ook het gezamenlijke doel belangrijker dan de onderlinge competitie.

Net als aan bijna elke neurotransmitter in het brein, zit aan Dopamine ook een keerzijde of valkuil. Het verslavende karakter kan ervoor zorgen dat we te veel gaan focussen op korte termijn en individuele successen en te weinig op het lange termijn doel. Daarom is de combinatie met de andere neurotransmitters belangrijk. Volgende keer behandel ik Serotonine. Deze neurotransmitter zorgt ervoor dat medewerkers het gevoel hebben de verandering aan de kunnen; ‘Ik kan veranderen’.