Oxytocine: de onzichtbare motor achter succesvolle verandering
Verandering is spannend. Voor sommige mensen voelt het zelfs doodeng. Wil je mensen gemotiveerd krijgen over jouw verandering, dan moeten ze het aandurven om met je mee te gaan. Mensen durven iets dat ze spannend vinden, wanneer ze er vertrouwen in hebben dat het veilig is. Dat vertrouwen geef je ze door de neurotransmitter oxytocine te stimuleren. In deze nieuwsbrief lees je hoe.
Wat doet Oxytocine?
Oxytocine is een neurotransmitter die een belangrijke rol speelt bij sociale verbinding en vertrouwen. Het geeft ons dat warme, veilige gevoel dat we ervaren bij mensen bij wie we ons thuis bij voelen. Je merkt aan kinderen dat ze kalmeren door de aanwezigheid van papa of mama. Of juist dat ze zich veilig genoeg voelen om zichzelf te zijn en pas gaan huilen wanneer ze hun ouder zien. Dat komt omdat (veilig gehechte) kinderen én hun ouders, oxytocine aanmaken bij elkaars aanwezigheid.
Oxytocine draagt bij aan dat veilige en vertrouwde gevoel, mede door de wisselwerking met het stresshormoon cortisol. Wanneer oxytocine niveaus hoger zijn, wordt de stressrespons geremd. Het bedreigingssysteem in het brein is minder actief. Dat voelt niet alleen prettiger, het is ook heel gunstig tijdens verandertrajecten.
Wanneer medewerkers zich veiliger voelen, zien we onder andere dat:
- ze minder wantrouwig zijn en eerder controle durven loslaten
- ze sneller om hulp vragen en fouten toegeven
- ze meer initiatief nemen
- ze informatie beter verwerken en sociale signalen nauwkeuriger lezen
- ze zich meer betrokken voelen en willen bijdragen aan een gezamenlijk doel
Hoe stimuleer je oxytocine?
Bij kinderen werkt knuffelen heel goed om oxytocine aan te maken, maar ik zou niet gelijk al je medewerkers om de nek vliegen. In een werkomgeving ontstaat oxytocine met name door oprechte aandacht en menselijk contact. Dat betekent echt de tijd nemen, echt luisteren, volledig aanwezig zijn. Medewerkers moeten oprecht voelen dat hun zorgen gehoord worden en dat er iets mee gebeurt.
Het is daarbij goed om te beseffen dat vertrouwen zich langzaam opbouwt. Oxytocine-effecten ontstaan niet in één gesprek. Vandaar de uitspraak ‘Vertrouwen komt te voet…’.
Tijdens een verandertraject zijn er een aantal praktische dingen die je kunt doen om Oxytocine te stimuleren:
1. Organiseer verschillende soorten sessies
Beperk jezelf niet tot het communiceren van een goed voorbereide veranderboodschap. Er moet voldoende mogelijkheid zijn voor mensen om hun zorgen te delen en gehoord te worden. Je kunt dit doen in kleinere groepjes (het is ook positief als collega’s elkaars mening horen), maar zorg ook dat elke medewerker 1-op-1 met zijn leidinggevende kan praten over het verandertraject en de impact daarvan op hemzelf.
2. Zorg voor een gezicht bij de verandering
Mensen vertrouwen mensen, niet functietitels of projectplannen. Zorg dus voor een gezicht bij je verandertraject en toon zijn of haar menselijkheid. Dat betekent ook iets delen over wie je bent en wat je motiveert (bij dit verandertraject en erbuiten). Fysieke ontmoetingen en persoonlijke kennismaking hebben hierbij de voorkeur. Bij hele grote organisaties waar dit niet haalbaar is, wil je op zijn minst met video-updates werken.
3. Normaliseer zorgen en twijfel
Dat betekent aan de ene kant dat je medewerkers stimuleert om zich uit te spreken, ook al is het in de vorm van bezwaren en twijfel. Aan de andere kant kun je daar als (project)leider ook het goede voorbeeld in geven. Wanneer je je kwetsbaarheid (gedoseerd!) toont, verklein je de afstand tussen jezelf en je medewerkers. Hiermee vergroot je het gevoel van verbondenheid en vertrouwen.
Als ik organisaties begeleid in verandering, zie ik steeds hetzelfde patroon: wanneer veiligheid ontbreekt, stokt beweging. Wanneer vertrouwen groeit, ontstaat ruimte.
Oxytocine is daarin geen ‘soft’ factor, maar een cruciale randvoorwaarde.